حجت الاسلام دکتر محمدجواد زارعاناسلام و پژوهش های روانشناختی2981-149X112420260220Developing a Quran-based Procedural Family Resilience Modelتدوین مدل فرآیندی قرآنبنیان تابآوری خانواده72720210.22034/ip.2026.334.1224FAحسین رادمرددکتری قرآن و روانشناسی، جامعة المصطفی العالمیه، قم، ایران0000-0001-8511-4047حمید رفیعیهنراستادیار گروه روانشناسی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایرانعباسعلی واشیاندکترای تخصصی قرآن و علوم (گرایش بهداشت و سلامت)، جامعة المصطفی العالمیه، قم، ایران0000-0003-3175-4895Journal Article20240605Nowadays, family life is faced with many challenges. Among the basic factors that cause successful resistance of family members against challenging situations and plays an important role in overcoming them is "family resilience". The main goal of the current research was to find the resilience model of the family in the Holy Quran. Accordingly, in order to analyze the verses and extract the resilience components of the family, a combined method including theme analysis with two approaches of “vocabulary analysis” and “semantic analysis” was used in qualitative research as well as qualitative method in validating components. In the section on vocabulary, three categories including words related to family structure in the Holy Quran, family challenges in the Holy Quran, and resilience in the Holy Quran, and in the section on semantic analysis, those verses whose sematic contexts are related to the research subject are investigated. The present study obtained 779 verses in the stage of data gathering through vocabulary and semantic analysis and initial screening. The results of the analysis of the selected verses in identifying the resilience components, related to family challenges, showed 37 family resilience components in 5 dimensions of "religious resources", "belief system", "behavior system", "emotional system" and "personal qualifications" from the perspective of the Holy Quran. In this model, the "belief system" has a central role as the heart of resilience and can form and strengthen family resilience through managing the behaviors and emotions of family membersامروزه زندگی خانوادگی با چالشهای متعددی روبهرو است. «تابآوری خانواده» از جمله عوامل اساسی است که موجب مقاومت موفقیتآمیز و عاملی مهم برای غلبه بر چالشهاست. هدف اصلی پژوهش حاضر تدوین مدل تابآوری خانواده از منظر قرآن کریم بود. بر همین اساس بهمنظور تدوین مدل «تابآوری خانواده» از روش ترکیبی شامل روش تحلیل مضمون با دو راهبرد «تحلیل واژگانی» و «تحلیل معنایی» در پژوهشهای کیفی و روش کمی در اعتبارسنجی مؤلفهها، بهره گرفته شد. در بخش واژگانی سه دسته واژه شامل واژههای مرتبط با ساختار اعضای خانواده در قرآن کریم؛ چالشهای خانواده در قرآن کریم و تابآوری در قرآن کریم، و در بخش معنایی آیاتی که سیاق معنایی آن مرتبط با مسئلة پژوهش هست، مورد بررسی قرار گرفت. پژوهش حاضر در مرحلة جمعآوری دادهها از رهگذر تحلیل واژگانی و معنایی و غرباگری اولیه به 779 آیه دست یافت. نتایج تحلیل آیات منتخب در شناسایی مؤلفههای تابآوری، ناظر به چالشهای خانواده، 37 مؤلفة تابآوری خانواده را در 5 بُعد «منابع مذهبی»، «نظام باورها»، «نظام رفتارها»، «نظام هیجانات» و «صلاحیتهای شخصیتی» از منظر قرآن کریم نشان داد. در این مدل «نظام باورها» نقش کانونی داشته و میتواند از طریق مدیریت رفتارها و هیجانات اعضای خانواده، موجب شکلگیری و تقویت تابآوری خانواده گردد.http://journals.ueae.ir/article_202_cff3ca84e2bd240b2a7e13777612a9ae.pdfحجت الاسلام دکتر محمدجواد زارعاناسلام و پژوهش های روانشناختی2981-149X112420260220A Conceptual Model of Resilience in the Face of Sufferings Based on Islamic Sources: Qualitative Content Analysisمدل مفهومی تاب آوری در رنج ها بر اساس آیات و روایات: تحلیل محتوای کیفی295120310.22034/ip.2026.363.1251FAحجت اله صفریاستادیار گروه روانشناسی، مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، قم، ایران0000-0001-5193-7117رضا مهکاماستادیار گروه روانشناسی، مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، قم، ایران0000-0001-7987-7304محمدرضا جهانگیرزاده قمیاستادیار گروه روانشناسی، مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) ، قم، ایران0000-0001-8661-7383حسن تقیاناستادیار گروه روانشناسی جامعةالمصطفی(ص) العالمیه، قم، ایرانJournal Article20240916This study aims to present a conceptual model of resilience in the face of sufferings based on Islamic sources (the Quran and Hadiths). To discover the concepts related to resilience in Islamic sources, we used the method of linguistic semantics; the method of qualitative content analysis in the section of formulating the conceptual model of resilience; and finally, the survey descriptive method for assessing content validity. By gathering the vocabulary and concepts of the domain of resilience in the Islamic sources, the descriptive-explanatory sentences related to the subject matter were searched and selected. After screening in the stage of selecting the authentic traditional books and no conceptual relation included 978 data (verses and traditions), which were analyzed in three stages of focused open coding, axial coding, and selective coding. The result of analyzing data in the stage of coding was identifying 875 initial open codes, 10 subcomponents, 6 components, and 2 dimensions.
The findings of the study show that the conceptual structure of the religious resilience based on Islamic sources are founded on five core components including self-control, constancy, satisfaction, calmness and resistance, which are placed in endopsychic and exopsychic dimensions. the content validity of these components were calculated and confirmed by 8 experts based on content validity index (CVI) and content validity ration (CVR).پژوهش حاضر با هدف شناسایی مؤلفههای هستهای و تدوین مدل مفهومی تابآوری بر اساس منابع اسلامی (قرآن و حدیث) انجام شد. در این پژوهش، بهمنظور کشف مفاهیم مرتبط با تابآوری در منابع اسلامی از روش معناشناسی زبانی، در بخش تدوین مدل مفهومی تابآوری، از روش تحلیل محتوای کیفی و در نهایت برای سنجش روایی محتوایی مدل، از روش توصیفی زمینهیابی استفاده گردید. با جمعآوری واژگان و مفاهیم حوزة تابآوری در منابع اسلامی، جملات توصیفی ـ تبیینی مرتبط با موضوع در متون اسلامی جستوجو و انتخاب شدند. نتایج حاصل پس از غربال در مرحلة انتخاب کتب معتبر روایی و عدم ارتباط مفهومی، شامل 978 داده (آیات و روایات) بوده که در سه مرحلة کدگذاری باز متمرکز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی تحلیل شدند. حاصل تحلیل دادهها در مرحلة کدگذاری، شناسایی 875 کد باز اولیه، 10 زیرمؤلفه، 6 مؤلفه و 2 بعد بود. یافتههای پژوهش نشان داد ساختار مفهومی تابآوری دینی بر اساس منابع اسلامی بر پنج مؤلفة هستهای شامل مهار خود، ثبات، رضایت، آرامش و مقاومت مبتنی است که در دو بعد برونروانی و بعد درونروانی جای میگیرند. روایی محتوایی این مؤلفهها با تأیید 8 کارشناس متخصص و بر اساس شاخصهای روایی محتوا (CVI) و شاخص نسبت روایی محتوا (CVR) محاسبه گردیده است.http://journals.ueae.ir/article_203_fafa6567293ce87f9587c5931fdf9f4d.pdfحجت الاسلام دکتر محمدجواد زارعاناسلام و پژوهش های روانشناختی2981-149X112420260220A Conceptual Model of Resilience in the Face of Grief Based on Islamic Sourcesمدل مفهومی تابآوری در مواجهه با سوگ بر اساس منابع اسلامی538819910.22034/ip.2026.356.1246FAاحمد هاشمیکارشناسی ارشد مشاورة خانواده، مؤسسة آموزش عالی اخلاق و تربیت، قم، ایرانجعفر جدیریاستادیار گروه مشاورة دانشگاه معارف اسلامی، قم، ایران.0009-0004-3846-4270Journal Article20240830This study aims to present a conceptual model of resilience in the face of grief based on Islamic sources. It is organized as a descriptive (library-based) study and is fundamental in nature. The method of conducting this study was both qualitative and quantitative, utilizing conventional content analysis methods for both manifest and latent content. In the quantitative section, 11 experts’ opinions were employed.
The findings of the study show that from the analysis of religious propositions, a pattern of resilience in the face of grief based on Islamic sources can be extracted. This model includes components, subcomponents, and consequences. The study clearly identifies five components of resilience in the face of grief: acceptance of loss, perception of divine presence and oversight, gratitude, positive confrontation despite internal pressure, resilient action; thirty subcomponents, and ten consequences for resilience in the face of grief. The content of this model, in addition to expanding knowledge in the field of resilience and grief, can be employed in confronting and overcoming the challenges surrounding loss and the passing of loved ones in society, thereby protecting individuals from the psychological harms of grief.
f.این پژوهش بهمنظور کشف و ارائۀ مدل مفهومی تابآوری در مواجهه با سوگ بر اساس منابع اسلامی سامان یافته است. به لحاظ ماهیت توصیفی و از لحاظ هدف از نوع بنیادی است. روش این پژوهش به دو شیوۀ کیفی و کمّی انجام گردیده و از روش تحلیل محتوای کیفی به شیوۀ تحلیل محتوای عرفی و قراردادی و از هر دو نوع محتوای آشکار و پنهان استفاده شده است. در بخش کمّی نیز از نظرات 11 کارشناس استفاده شده است. یافتههای پژوهش نشان داد که الگوی تابآوری در مواجهه با سوگ بر اساس منابع اسلامی شامل مؤلفهها ـ زیرمؤلفهها و پیامدها بوده که پنج مؤلفه شامل پذیرش فقدان، درک حضور و نظارت الهی، شکرگزاری، مواجهه مثبت علیرغم فشار درونی، اقدام و عمل تابآورانه، سی زیرمؤلفه و ده پیامد برای تابآوری در مواجهه با سوگ است. محتوای این مدل علاوه بر گسترش علم و دانش در حوزۀ تابآوری و سوگ، میتواند در رویارویی و غلبه بر مشکلات ناشی از سوگ و چالشهای پیرامون فقدان و از دست دادن عزیزان در جامعه بهکار گرفته شود و افراد را از آسیبهای روانشناختی سوگ حفظ نماید.http://journals.ueae.ir/article_199_8917d7d8666b4359ca387f3efd32e643.pdfحجت الاسلام دکتر محمدجواد زارعاناسلام و پژوهش های روانشناختی2981-149X112420260220Designing and Validating the Psychological Model of Religious Education Based on Islamic Sourcesطراحی و اعتباریابی مدل روانشناختی تربیت دینی بر اساس منابع اسلامی8911820410.22034/ip.2025.396.1272FAاحد امیدیاستادیار روانشناسی، گروه معارف اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایرانرحیم ناروئی نصرتیدانشیار گروه روانشناسی، مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم، ایران.سید احمد رهنماییدانشیار گروه علوم تربیتی، مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم، ایران.Journal Article20241225The current research was conducted with the aim of developing a psychological model of religious education based on Islamic sources. Three scientific methods were used including linguistic semantics, qualitative content analysis and descriptive contextualization method. First, the basic concepts of religious education were identified through semantic analysis and evaluated with the content validity indices (CVI), and the content validity ratio (CVR) was evaluated by five experts. Then the relevant documents were collected and selected for the final analysis after screening and evaluating the content. The data were analyzed using the qualitative content analysis method and in three stages of open, axial and selective coding, and 1164 open codes, 61 axial codes and 9 selective categories were identified. Components with sufficient scores were kept and invalid items were removed. The findings showed that the psychological model of religious education is based on "intrapersonal" and "extra-personal" factors, which prepare the ground for the components of "personal evolution of faith", "comprehensive monotheistic perception", "transcendence-oriented interpersonal interactions", "meaningful and purposeful worldly orientation" and "meaningful and purposeful perception of the hereafter" through "educational psychological strategies"; and the ultimate outcome of this education is "eternal happiness". This coherent and multidimensional model, relying on revelation and psychological teachings, cultivates the cognitive, emotional, behavioral and social dimensions of the learner and has the ability to be transformed into measurement tools and educational protocols.پژوهش حاضر با هدف تدوین مدل روانشناختی تربیت دینی بر اساس منابع اسلامی انجام شد. روش پژوهش از نظر هدف، تحقیق بنیادی و از نظر رویکرد، آمیختهای از نوع کیفی ـ کمی است و با استفاده از سه روش علمی شامل معناشناسی زبانی، تحلیل محتوای کیفی و روش توصیفی زمینهیابی انجام شده است. ابتدا مفاهیم اولیة تربیت دینی از طریق تحلیل معنایی شناسایی و با شاخصهای روایی محتوایی (CVI) و نسبت روایی محتوایی (CVR) توسط پنج کارشناس ارزیابی شدند؛ سپس مستندات مرتبط گردآوری و پس از غربالگری و ارزیابی محتوا، برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. دادهها با روش تحلیل محتوای کیفی و در سه مرحلة کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند و 1164 کد باز، 61 کد محوری و 9 مقوله شناسایی گردید. مؤلفههای دارای نمرات کافی حفظ و موارد نامعتبر حذف شدند. یافتهها نشان داد که مدل روانشناختی تربیت دینی مبتنیبر دو عامل «درونفردی» و «برونفردی» است که زمینة مؤلفههای «تکامل شخصی ایمانی»، «ادراک توحیدی فراگیر»، «تعاملات بینفردی تعالیمحور»، «جهتگیری دنیوی معنادار و هدفمند» و «ادراک معنادار و هدفمند از آخرت» را از طریق «راهبردهای روانشناختی تربیتی» فراهم میسازد و پیامد نهایی این تربیت «سعادت ابدی» است. این مدل منسجم و چندبعدی با تکیه بر آموزههای وحیانی و روانشناختی، ابعاد شناختی، عاطفی، رفتاری و اجتماعی متربی را پرورش داده و قابلیت تبدیل به ابزارهای سنجش و پروتکلهای آموزشی را دارد.http://journals.ueae.ir/article_204_dbfc57756b04d80a57bf509ac99f3cb5.pdfحجت الاسلام دکتر محمدجواد زارعاناسلام و پژوهش های روانشناختی2981-149X112420260220Systematic Explanation of Psychological Factors Influencing Marital Commitment in Islamic Sources: A Qualitative Studyتبیین نظاممند عوامل روانشناختی مؤثر بر تعهد زناشویی در منابع اسلامی : یک مطالعه کیفی11914520510.22034/ip.2025.402.1276FAحسین رضائیان بیلُندیدانشجوی دکتری روانشناسی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، قم، ایران.0000-0003-3358-1422محمد رضا احمدیدانشیار گروه روانشناسی مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). قم. ایران.محمد صادق شجاعیاستادیار روانشناسی، گروه اخلاق و تربیت، پژوهشگاه بین المللی جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.Journal Article20250116The aim of this study was to systematically identify and explain the psychological factors influencing marital commitment in Islamic sources. This qualitative research employed content analysis of religious texts. The study population consisted of authentic Islamic sources, including the Holy Qur'an and hadith collections. Data were collected and investigated using two strategies: keyword searches and open-text reading. The data analysis process was conducted in four stages: (1) collecting data systematically from Islamic texts to identify statements and concepts related to marital commitment; (2) immersing in the data and analyzing inferred content using semantic principles; (3) organizing the data and extracting influential factors; and (4) validating the findings through expert judgment and calculating CVR and CVI indices. The findings identified five key psychological factors affecting marital commitment: innate preparedness (ethnic roots and identity, Shiite believer temperament), personality maturity (existential development and psychological maturity, self-dignity, magnanimity), wisdom (rational thinking and foresight), moral character (benevolence, appreciation, gratitude), and religious commitment (religious orientation, faith-based adherence, belief in divine knowledge, monotheism, and eschatology). However, the factor of innate preparedness was excluded from the final model due to a CVI score below the acceptable threshold. The results showed that the factors influencing marital commitment in Islamic teachings are a multi-dimensional construct that include, in addition to psychological factors, moral and spiritual dimensions. these findings can provide an authentic theoretical foundation for formulating strategies of promoting marital commitment in Islamic societies, contributing to the production of indigenous knowledge in the realm of family psychology.هدف پژوهش، شناسایی و تبیین نظاممند عوامل روانشناختی مؤثر بر تعهد زناشویی در منابع اسلامی بود. این مطالعة کیفی با بهرهگیری از روش تحلیل محتوای متون دینی انجام شد. جامعة پژوهش شامل منابع اصیل اسلامی نظیر قرآن کریم و کتب حدیثی بود. دادهها از طریق دو راهبرد جستوجوی واژگانی و متنخوانی باز استخراج شدند و مورد بررسی قرار گرفتند. فرآیند تحلیل دادهها در چهار مرحله انجام شد: 1. گردآوری نظاممند دادهها با هدف شناسایی گزارههای مرتبط با عوامل مؤثر بر تعهد زناشویی؛ 2. غرقه شدن در دادهها و تحلیل محتوای آن با بهرهگیری از اصول معناشناسی؛ 3 صورتبندی دادهها و استخراج عوامل تأثیرگذار؛ 4 اعتبارسنجی یافتهها از طریق داوری متخصصان و محاسبة شاخصهای CVR و CVI. یافتههای پژوهش پنج عامل اصلی مؤثر بر تعهد زناشویی را شناسایی کرد: آمادگی سرشتی (ریشه و عرق، سرشت قومیتی، سرشت مؤمن شیعه)، رشدیافتگی شخصیتی (توسعة وجودی، کرامت نفس، مروت)، خردورزی (عقلورزی و عاقبتاندیشی)، منش اخلاقی (خیرخواهی، حقشناسی، شکرگزاری) و پایبندی مذهبی (جهتگیری دینی، التزام ایمانی، باور به علم الهی، توحید ربوبی و معادباوری). بااینحال، عامل آمادگی سرشتی به دلیل کسب شاخص CVI پایینتر از حد مطلوب، از مدل نهایی حذف گردید. نتایج نشان داد که عوامل مؤثر بر تعهد زناشویی در آموزههای اسلامی، سازهای چندبعدی است که علاوه بر عوامل روانشناختی، ابعاد اخلاقی و معنوی را نیز شامل میشود. این یافتهها میتواند مبنای نظری معتبری برای تدوین راهبردهای ارتقای تعهد زناشویی در جوامع اسلامی فراهم آورد و به تولید دانش بومی در حوزة روانشناسی خانواده کمک کند.http://journals.ueae.ir/article_205_64ffe286ae3171c7542cde4683566fcd.pdfحجت الاسلام دکتر محمدجواد زارعاناسلام و پژوهش های روانشناختی2981-149X112420260220Accreditation, Validation and Investigation of Factor Structure of Discretion Questionnaire Based on Islamic Sourcesرواسازی، اعتباریابی و بررسی ساختار عاملی پرسشنامة حزم (آیندهنگری) بر اساس منابع اسلامی20923017610.22034/ip.2026.176FAنوید خاکبازاناستادیار دانشکدة روانشناسی دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانمیلاد شعبانیکارشناسی ارشد موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، قم، ایران.0000-0002-2565-994XJournal Article20240521The present study was conducted with the aim of accreditation, validation, and investigation of the factor structure of the Discretion Questionnaire. The present study is a descriptive and survey-type study. A total of 278 students were selected using a stratified random method and completed the original discretion questionnaire (Khakbazan and Rafiei-Honar, 2019). In order to examine the validity of the questionnaire, Cronbach's alpha coefficient, Spearman-Brown split-half, and Guttman split-half were used. Cronbach's alpha coefficient in the test and retest stages was 0.789 and 0.765 respectively. The Spearman-Brown split-half and Guttman split-half coefficients were 0.858 and 0.856 respectively. Principal component analysis using Varimax rotation showed that the discretion scale (by removing 25 questions with low factor valence) consists of 4 factors: identity, time course, conscious action, and self-control. In summary, the present study showed that the discretion questionnaire has good validity and reliability and can be used to measure foresight. In addition, in this study, "self-control" was identified as one of the factors constituting the discretion construct, along with the previous three factors.پژوهش حاضر با هدف رواسازی، اعتباریابی و بررسی ساختار عاملی پرسشنامة حزم (آیندهنگری) انجام شده است. پژوهش حاضر، پژوهشی توصیفی و از نوع مطالعات پیمایشی بهشمار میرود. تعداد 278 نفر از دانشجویان با استفاده از روش تصادفی طبقهای انتخاب شده و پرسشنامة اولیة حزم را تکمیل کردند. بهمنظور بررسی اعتباریابی پرسشنامه از ضریب آلفای کرونباخ، دونیمهسازی اسپیرمن ـ براون و دونیمهسازی گاتمن استفاده شد. ضریب آلفای کرونباخ در مرحلة آزمون و بازآزمون به ترتیب برابر با 789/0 و 765/0 بود. ضرایب دونیمهسازی اسپیرمن ـ براون و دونیمهسازی گاتمن نیز به ترتیب برابر بود با 858/0 و 856/0. تحلیل مؤلفههای اصلی با استفاده از چرخش واریماکس نشان داد که مقیاس حزم (با حذف 25 سؤال با بار عاملی پایین) از 4 عامل کیاست، سیر زمانی، اقدام آگاهانه و خودمهارگری تشکیل شده است. بهطور خلاصه، پژوهش حاضر نشان داد که پرسشنامة حزم (آیندهنگری) از روایی و اعتبار مطلوبی برخوردار بوده و میتواند بهمنظور سنجش آیندهنگری مورد استفاده قرار بگیرد. بهعلاوه، در این تحقیق، «خودمهارگری» در کنار عوامل سهگانة پیشین، بهعنوان یکی از عوامل تشکیلدهندة سازة آیندهنگری شناسایی شد.http://journals.ueae.ir/article_176_13215ccffa76016f028e49d0c065487d.pdfحجت الاسلام دکتر محمدجواد زارعاناسلام و پژوهش های روانشناختی2981-149X112420260220Explaining the Status of Secure Attachment in Children with an Emphasis on the Role of Parent-Child Relationship Based on Emotions in itتبیین اهمیت دلبستگی ایمن در کودکان با تأکید بر نقش ارتباط والد ـ فرزندی مبتنیبر عواطف در آن23124918210.22034/ip.2025.383.1263FAعلی احمد پناهیدانشیار گروه روانشناسی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران.علی زهیری هاشم آبادیدانشجوی دکتری روانشناسی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران.Journal Article20241130One of the most important and crucial periods in the life span of a human being is childhood. Providing the biological and emotional needs of the child and realizing a secure attachment in them are among the necessities of this period. The aim of the present research is to explain the process of forming secure attachment in children and the role of parent-child relationship based on positive emotions in the normal formation of this process. The basic question is as follows: “What factors play a fundamental role in the formation of secure attachment in children and what is the process of forming secure attachment like?” In the present research, a descriptive-analytical and reasoning method has been used, and an attempt has been made to explain the process of forming secure attachment in children and the role of important elements in it.
By studying Islamic teachings, psychology, and empirical studies, it can be claimed that firstly, the formation of secure attachment in children is one of the necessities of normal development, and secondly, a normal parent-child relationship based on positive emotions and meeting the biological and psychological needs of children in an appropriate manner and at the right time is one of the most important elements in the formation of secure attachment in children. Realization of secure attachment in children is among the most important immunizing factors in children.یکی از دورههای مهم و سرنوشتساز در گسترة حیات انسان، دورة کودکی است. تأمین نیاز زیستی و عاطفی کودک و تحققبخشی به دلبستگی ایمن در آنان، یکی از ضرورتها و نیازهای این دوره است. هدف پژوهش پیش رو تبیین فرایند شکلگیری دلبستگی ایمن در کودکان و نقش ارتباط والد ـ فرزندی مبتنیبر عواطف مثبت، در شکلگیری بهنجار این فرایند است. پرسش اساسی این است چه عواملی در شکلگیری دلبستگی ایمن در کودکان نقش اساسی دارد و فرایند شکلگیری دلبستگی ایمن چگونه است؟ در پژوهش پیش رو از روش توصیفی ـ تحلیلی و اجتهادی بهره گرفته شده و تلاش شده به تبیین فرایند شکلگیری دلبستگی ایمن در کودکان و نقش عناصر مهم در آن پرداخته شود. با تتبع در آموزههای اسلامی، روانشناختی و مطالعات تجربی، میتوان ادعا کرد که اولاً شکلگیری دلبستگی ایمن در کودکان از ضرورتهای تحول بهنجار است و ثانیاً ارتباط والد ـ فرزندی بهنجار و مبتنیبر عواطف مثبت و تأمینکنندة نیازهای زیستی و روانشناختی کودکان به نحو شایسته و در زمان مناسب، از مهمترین عناصر در شکلگیری دلبستگی ایمن در کودکان است. تحقق دلبستگی ایمن در کودکان از مهمترین عوامل مصونیتبخش در کودک است.http://journals.ueae.ir/article_182_0c90c89f92da371eddb868ec574eeac8.pdfحجت الاسلام دکتر محمدجواد زارعاناسلام و پژوهش های روانشناختی2981-149X112420260220Compilation of the Model of Religious Commitment Based on the Early Maladaptive Schemas with the Mediating Role of God Imageتدوین مدل تعهد دینی بر اساس طرحوارههای ناسازگار اولیه با نقش میانجی تصویر خدا25127418410.22034/ip.2025.398.1273FAعرفان طالبیدانشجوی دکتری روانشناسی عمومی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران.0009-0008-8280-4075ساره زمانیاستادیار، گروه روانشناسی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهر ری، دانشگاه آزاد اسلامی، شهر ری، ایران0000-0002-9061-6890حمیدرضا جعفریاستادیارگروه معارف اسلامی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.0000-0001-7789-2834Journal Article20241229The present study aimed to develop a model of religious commitment based on early maladaptive schemas with the mediating role of mental image of God. This was a fundamental research with a correlational research design based on structural equation model relationships. The statistical population included all male and female students of Islamic Azad University, Yadegar Imam Khomeini Branch, in the second half of the academic year 1402-1403 SH, with a sample of 340 people selected using multi-stage cluster random sampling method; and data were collected using the religious commitment questionnaires of Worthington et al. (2003), Young's early maladaptive schemas short form (1998) and Omidi et al.'s image of God (2010). Data analysis was performed through the method of structural equation modeling, using SPSS-27 and AMOS-29 statistical software. The results showed that the research hypothesis was confirmed and it can be stated that the structural model of religious commitment based on early maladaptive schemas mediated by the image of God fits the empirical data. The results showed that various psychological and cognitive factors, especially early maladaptive schemas, play a significant role in formation and reinforcement of religious commitment. The image of God as a mediating variable significantly reinforced the relationship between these factors. These findings emphasize that religious commitment is a multidimensional phenomenon rooted in cognitive structures.پژوهش حاضر با هدف تدوین مدل تعهد دینی بر اساس طرحوارههای ناسازگار اولیه با نقش میانجی تصویر خدا انجام شد. این پژوهش بنیادی و طرح پژوهش از نوع همبستگی مبتنیبر روابط مدل معادلات ساختاری بود. جامعة آماری شامل کلیة دانشجویان پسر و دختر دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام خمینی در نیم سال دوم تحصیلی 1402ـ1403بود که نمونهای به حجم 340 نفر با روش نمونهگیری تصادفی خوشهای چند مرحلهای انتخاب و دادهها با استفاده از پرسشنامههای تعهد مذهبی ورتینگتون و همکاران (فرم کوتاه طرحوارههای ناسازگاز اولیة یانگ و تصویر خدای امیدی و همکاران) جمعآوری شدند. جهت تحلیل دادهها از روش مدلیابی معادلات ساختاری به شیوة حداکثر درستنمایی استفاده شد که با نرمافزارهای آماری SPSS-27 و AMOS-29 انجام شد. نتایج نشان داد فرضیة کلی پژوهش تأیید و میتوان بیان کرد مدل ساختاری تعهد دینی بر اساس طرحوارههای ناسازگار اولیه با واسطهگری تصویر خدا با دادههای تجربی برازش دارد. نتایج نشان داد که عوامل مختلف روانشناختی و شناختی، بهویژه طرحوارههای ناسازگار اولیه، نقش قابل توجهی در شکلگیری و تقویت تعهد دینی دارند. تصویر خدا بهعنوان یک متغیر میانجی، ارتباط میان این عوامل را بهطور معناداری تقویت کرد. این یافتهها تأکید میکنند که تعهد دینی یک پدیدة چندبعدی است که ریشه در ساختارهای شناختی دارد.http://journals.ueae.ir/article_184_28dcf712d8a253825197928f2cba8b2b.pdfحجت الاسلام دکتر محمدجواد زارعاناسلام و پژوهش های روانشناختی2981-149X112420260220Explanation of the Construct of Negative Perfectionism Based on Islamic Sourcesتبیین سازة کمالگرایی منفی بر اساس منابع اسلامی14715920610.22034/ip.2025.399.1274FAمسعود قاسم نژاددیوکلائیدانش پژوه دکتری قرآن و روانشناسی، مجتمع آموزش عالی علوم انسانی اسلامی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.0009-0007-4392-9185حسن انصاریاستادیار دانشکده روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایرانمحمد فرهوشدکتری روانشناسی، گروه روانشناسی، دانشگاه سمنانJournal Article20250108Negative perfectionism is recognized as a psychological issue that can have negative effects on mental health and interpersonal relationships. The aim of this study is to elucidate the components of negative perfectionism based on Islamic sources. This research was conducted using qualitative content analysis. First, the term "perfectionism" was defined based on an analysis of related psychological texts, and then 270 relevant verses and hadiths were identified through a search of Islamic texts. The data were analyzed using open, axial, and selective coding, which ultimately led to the extraction of 13 main components. The results showed that Islam encourages positive perfectionism while emphasizing the avoidance of negative perfectionism. These components include strictness, fault-finding, procrastination, inability to overcome mistakes and forgive oneself and others, lack of attention to personal capacity and abilities, fatigue and burnout, excessive longing, self-righteousness, neglect of the positive aspects of life, excessive focus on trivial and unproductive matters, inflexibility and lack of adaptability, low self-esteem, and the domain of negative perfectionism. The present study indicates that negative perfectionism, in addition to being incompatible with Islam, is advised to be abandoned. It can also lead to mental disorders. Understanding the dimensions of this construct from an Islamic perspective can help in the development of effective educational and therapeutic programs.کمالگرایی منفی بهعنوان یک مشکل روانشناختی شناخته میشود که میتواند تأثیرات منفی بر سلامت روان و روابط فردی داشته باشد. هدف این پژوهش، تبیین مؤلفههای کمالگرایی منفی از منظر اسلامی است. این تحقیق به روش کیفی و با استفاده از تحلیل محتوا انجام شده است. ابتدا واژة کمالگرایی در ادبیات روانشناسی تعریف شد و سپس با جستوجو در متون اسلامی، ۲۷۰ آیه و روایت مرتبط شناسایی گردید. دادهها از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند که در نهایت ۱۳ مؤلفة اصلی استخراج شد. نتایج نشان داد که دین اسلام ضمن تشویق به کمالگرایی مثبت، بر پرهیز از کمالگرایی منفی تأکید دارد. مؤلفههای شناساییشده شامل سختگیری، عیبجویی، اهمالکاری، عدم توانایی عبور از اشتباهات و بخشش خود و دیگران، عدم توجه به ظرفیت و میزان توانمندی شخصی، خستگی و دلزدگی، آرزومندی افراطی، خودرأیی و عدم توجه به جنبههای مثبت زندگی، اشتغال توجه بیش از حد به امور جزئی و بدون ثمر، عدم انعطافپذیری و سازگاری، عزتنفس پایین و مؤلفة قلمرویی کمالگرایی منفی هستند. این مؤلفهها همگی در متون اسلامی مورد نکوهش قرار گرفتهاند. تحقیق حاضر نشان میدهد که کمالگرایی منفی نهتنها با اصول اسلامی سازگار نیست، بلکه میتواند به اختلالات روانی منجر شود. بنابراین شناخت ابعاد این سازه از دیدگاه اسلامی میتواند به تدوین برنامههای آموزشی و درمانی مؤثر کمک کند.http://journals.ueae.ir/article_206_11caa3aaf619130e2d36c9323cf44cbd.pdfحجت الاسلام دکتر محمدجواد زارعاناسلام و پژوهش های روانشناختی2981-149X112420260220Tracing and Analyzing of Knowledge by Presence in Contemporary Psychological Approachesردیابی و تحلیل مصادیق حاکی از علم حضوری در رویکردهای روانشناسی معاصر16118220710.22034/ip.2026.360.1248FAمصطفی جهانگیریدکتری روانشناسی، مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، قم، ایران.0009-0004-9511-0540محمدناصر سقای بی ریااستادیار گروه روانشناسی، مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، قم، ایران.احمد ابوترابیدانشیار گروه فلسفه، مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، قم، ایران.Journal Article20240902The Knowledge by Presence (or intuitive knowledge) has a special place in epistemology, in such a way that the first cornerstone of human’s certain knowledge is based on intuitive, immediate and unquestionable knowledge. In contemporary psychology, although psychologists have not directly discussed the philosophical nature of Knowledge by Presence and its place, evidence can be found among the issues and problems of this science that is closely related to Knowledge by Presence. The aim of the current research was to track and analyze the examples of Knowledge by Presence in contemporary psychology schools. The method of the current research was also a qualitative one of descriptive-analytical type. Investigations showed that the doctrine of Knowledge by Presence has a lot of similarities with the knowledge of psychology, and to the same extent that the discussion about cognitions, motivations and human tendencies is less within the domain of sensory experience, it belongs more to Knowledge by Presence. As a result, the examination of major schools and approaches in contemporary psychology, including structuralism, functionalism, psychoanalysis, anthropology and cognitivism, shows traces of Knowledge by Presence in some topics, in a way that each of them is representative of Knowledge by Presence.علم حضوری جایگاهی ویژه در معرفتشناسی دارد؛ بهگونهایکه نخستین سنگبناى معرفت یقینى انسان بر علمى حضورى، بىواسطه و تردیدناپذیر مبتنى است. در روانشناسی معاصر نیز، اگرچه روانشناسان مستقیماً از ماهیت فلسفی علم حضوری و جایگاه آن بحثی نکردهاند، اما در میان موضوعات و مسائل این علم، شواهدی را میتوان یافت که قرابت زیادی با علم حضوری دارد. پژوهش حاضر، با هدف ردیابی و تحلیل مصادیق حاکی از علم حضوری در مکاتب روانشناسی معاصر انجام شد. روش پژوهش نیز کیفی از نوع توصیفی ـ تحلیلی بود. بررسیها نشان داد که آموزة علم حضوری، سنخیت زیادی با دانش روانشناسی دارد و به همان میزان که بحث دربارة شناختها، انگیزهها و گرایشهای انسانی کمتر در شعاع تجربة حسی قرار میگیرد، بیشتر متعلق علم حضوری است. درنتیجه، بررسی مکاتب و رویکردهای عمده در روانشناسی معاصر، از جمله ساختگرایی، کارکردگرایی، روانتحلیلگری، انسانگرایی و شناختی، نشانگر رگههایی از علم حضوری در برخی از مباحث است؛ بهگونهایکه هرکدام بهنحوی حکایتگر علم حضوری هستند.http://journals.ueae.ir/article_207_934bcde2534b9b5a61e7c84193f5cf28.pdfحجت الاسلام دکتر محمدجواد زارعاناسلام و پژوهش های روانشناختی2981-149X112420260220Examining and Explaining the Basics and Principles of Godly Oriented Parentingبررسی و تبیین مبانی و اصول والدگری معنوی خداسو18320720810.22034/ip.2026.317.1209FAمحمد حسین حقشناسدکتری روانشناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه قم، ایران.مسعود جان بزرگیاستاد گروه روانشناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران.0000-0002-2984-3488عباس پسندیدهقرآن و حدیثJournal Article20240501The idea of homogeneity of Western parenting with Islamic culture, and the lack of revelatory insight in the core action of the psychological system of parenting in today's human societies are among the most important roots that have shaken the personality of family members and jeopardized the intellectual development of children and human mental health. Insight into the principles and principles of Godly spiritual parenting from a revelation point of view will be the basis for correcting cognitive areas, the growth of good upbringing, the development of personality, and the improvement of the mental health of parents and children. Wisdom (core action in psychological system of parenting), spiritual-existential needs, the multidimensionality of human beings and the natural desire for spirituality, idealism and human’s free will are among these foundations, from each of which a number of educational principles are extracted and deduced. This study aims to explain these foundations and the principles extracted from them dealt with in religious texts. The method of this research was content analysis to analyze the foundations and principles of Godly oriented parenting from the descriptive-explanatory sentences of Islamic texts. The findings of this research include fourteen educational principles that are centered in Godly spiritual parenting system from the point of view of Islam, and are necessary to pay attention to in the education of children and to organize the knowledge, beliefs, emotions, feelings and morals of parents and children based on them.طرز تلقی یکسانی فرزندپروری غربی برای فرهنگ اسلامی و فقدان بینش وحیانی در کنش هستهای نظام روانشناختی والدگری در جوامع بشری امروز، از مهمترین ریشههایی است که بنیان شخصیتی افراد خانواده را متزلزل کرده و تحول عقلی فرزند و سلامت روانی بشر را به مخاطره انداخته است. بینش از مبانی و اصول والدگری معنوی خداسو از دیدگاه وحیانی، زمینهساز تصحیح حوزههای ادراکی، رشد تربیت نیکو، بالیدگی شخصیت و ارتقای سلامت روانی والدین و فرزندان خواهد بود. خردمندی (کنش هستهای نظام روانشناختی والدگری)، نیازهای معنوی ـ وجودی، چند بُعدی بودن انسان و میل فطری به معنویت، غایتنگری و اختیار انسان از جمله این مبانی است که هریک تعدادی اصول تربیتی استخراج و استنباط میگردد. هدف این مقاله تبیین این مبانی و اصول کشفشده از آنهاست که در متون دینی (قرآن و حدیث) به آن پرداخته شده است. روش این پژوهش بهمنظور تحلیل مبانی و اصول والدگری معنوی خداسو از جملات توصیفی ـ تبیینی متون اسلامی (قرآن و حدیث) از روشهای تحلیل محتوا استفاده شد. بدین منظور، بهوسیلة واژگان جمعآوریشده در حوزة والدگری، جملات توصیفی ـ تبیینی مرتبط با موضوع در متون اسلامی جستوجو و انتخاب گردید. یافتههای این تحقیق شامل چهارده اصل تربیتی است که در نظام والدگری معنوی خداسو از دیدگاه اسلام، محور است و لازم است در تربیت فرزندان مورد توجه قرار گیرند و شناخت، باور، عواطف، احساسات و اخلاق والدین و فرزندان بر اساس آنها سامان پذیرد.http://journals.ueae.ir/article_208_48136aafc68b764db272e7d5abfb3f24.pdfحجت الاسلام دکتر محمدجواد زارعاناسلام و پژوهش های روانشناختی2981-149X112420260220Predicting the Meaning of Life Based on Psychological Flexibility and Spiritual Well-being in Married Womenپیشبینی معنای زندگی بر اساس انعطافپذیری روانشناختی و بهزیستی معنوی در زنان متأهل27528820910.22034/ip.2026.339.1231FAشیما یزدانیکارشناسی ارشد روانشناسی مثبتگرای دانشکدة الهیات و معارف اسلامی هدی، قم، ایرانقدسیه ابراهیم پوراستادیار گروه روانشناسی و مشاورة دانشکدة الهیات و معارف اسلامی هدی، قم، ایران.Journal Article20240615The present research was conducted with the aim of predicting the meaning of life based on psychological flexibility and spiritual well-being in married women of Qom city. This research was applied in terms of purpose and descriptive of correlation type in terms of method. The statistical population consisted of all married women of Qom city, among whom 250 married women were selected as a sample, based on Tabachnik and Fidel’s formula, using available sampling method. Data collection tools included Steiger and Fraser’s meaning of life scale (2006), Bond et al.’s acceptance and action scale (2007), and Deshiri et al.’s spiritual well-being scale (1392 SH). Data analysis was done using Pearson’s correlation coefficient test and simultaneous regression with the help of SPSS 24 software. The findings showed that there is a significant relationship between psychological flexibility and the meaning of life, as well as between spiritual well-being and the meaning of life. Psychological flexibility could predict changes in the meaning of life more and better than spiritual well-being. These findings can, in addition to reducing the previous contradictions regarding the research background, lead researchers and psychologists to pay more attention to the religious component in conducting related research and the role of religious teachings, psychological flexibility and spiritual well-being in increasing the meaning of life.تحقیق حاضر با هدف پیشبینی معنای زندگی بر اساس انعطافپذیری روانشناختی و بهزیستی معنوی در زنان متأهل شهر قم صورت گرفت. این تحقیق از حیث هدف، کاربردی و از حیث روش، توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعة آماری، کلیة زنان متأهل شهر قم بودند که بر اساس فرمول تاباچنیک و فیدل، 250 نفر از زنان متأهل با روش نمونهگیری در دسترس بهعنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری دادهها شامل مقیاس معنای زندگی استایگر و فرایزر، مقیاس پذیرش و عمل (انعطافپذیری روانشناختی) بوند و همکاران و مقیاس بهزیستی معنوی دهشیری و همکاران بود. تجزیهوتحلیل دادهها با استفاده از آزمون ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون همزمان با کمک نرمافزار spss 24 صورت گرفت. یافتهها نشان داد بین انعطافپذیری روانشناختی و معنای زندگی و نیز بین بهزیستی معنوی و معنای زندگی رابطة معنادار وجود دارد. انعطافپذیری روانشناختی، بیشتر و بهتر از بهزیستی معنوی توانست تغییرات متغیر معنای زندگی را پیشبینی کند. این یافتهها میتواند علاوه بر کاهش تناقضات قبلی درخصوص پیشینة تحقیق، پژوهشگران و روانشناسان را بیشازپیش به سمت توجه به مؤلفة دین در انجام پژوهشهای مرتبط و نقش آموزههای دینی، انعطافپذیری روانشناختی و بهزیستی معنوی در افزایش معنای زندگی سوق دهد.http://journals.ueae.ir/article_209_6ce19e55c7c441158cff4f640e1105dd.pdf