مؤلفه‌های مفهومی طلاق عاطفی بر اساس منابع اسلامی

نجفی, محمدرضا; احمدی, محمدرضا; رضاییان بیلندی, حسین

doi:10.22034/ip.2026.180

مؤلفه‌های مفهومی طلاق عاطفی بر اساس منابع اسلامی

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

¹ کارشناسی ارشد روان‌شناسی مؤسسۀ آموزش عالی اخلاق و تربیت، قم، ایران

² دانشیار گروه روانشناسی موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی ره ، قم، ایران

³ استادیار گروه خانواده پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران

10.22034/ip.2026.180

چکیده

طلاق عاطفی به‌عنوان شکل غیررسمی گسست زناشویی، نیازمند بازخوانی تحلیلی و مفهومی بیشتر است. این پژوهش با هدف شناسایی مؤلفه‌های طلاق عاطفی بر اساس منابع اسلامی انجام شد. مطالعة حاضر با روش تحلیل محتوای کیفی و توصیفی ـ زمینه‌یابی اجرا گردید. ابتدا مفاهیم مرتبط طلاق عاطفی با روش کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی از قرآن و روایات استخراج شد؛ سپس روایی مؤلفه‌ها توسط نُه متخصص روان‌شناسی و علوم اسلامی با شاخص‌های CVR و CVI تأیید گردید. یافته‌های تحلیل داده‌ها به شناسایی شش مؤلفة اصلی در ساختار طلاق عاطفی انجامید که عبارت‌اند از: ۱. تزلزل عاطفی (کاهش محبت و همدلی)؛ ۲. ناسازگاری (رفتارهای مخرب مانند تحقیر)؛ ۳. روی‌گردانی (بی‌توجهی به نیازهای همسر)؛ ۴. عدم تعهد (نقض حقوق زناشویی)؛ ۵. نافرمانی (عدم تمکین به وظایف)؛ ۶. ناکارآمدی جنسی (اختلال در روابط جنسی). بنابراین طلاق عاطفی پدیده‌ای چندسطحی است که از تعامل عواطف و رفتار شکل می‌گیرد. مؤلفه‌های ارائه‌شده با شاخص روایی بالای 75/0 از اعتبار محتوایی مطلوبی برخوردار است و می‌تواند در پژوهش‌های آینده، مداخلات مشاوره‌ای و پیشگیری از آسیب‌های خانوادگی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

روانشناسی

عنوان مقاله [English]

Conceptual Components of Emotional Divorce Based on Islamic Sources

نویسندگان [English]

Mohammad Reza Najafi ¹
Mohammad Reza Ahmadi ²
Hossein rezaeiyan bilondi ³

¹ M.A. in Psychology, Ethics and ducation Institute of Higher Education, Qom, Iran

² Associate Professor, Department of Psychology, Imam Khomeini ducational and Research Institute, Qom, Iran

³ Assistant Professor, Department of amily, Research Institute of Hawzeh and University, Qom, Iran.

چکیده [English]

This study was conducted with the aim of identifying the components of emotional divorce based on Islamic sources. The present study was carried out using a qualitative content analysis and a descriptive-survey method. First, concepts related to emotional divorce were extracted from the Qur'an and narrations (hadiths) using open coding, axial coding, and selective coding methods; then, the validity of the components was confirmed by nine experts in psychology and Islamic sciences using CVR and CVI indices. The findings of the data analysis led to the identification of six main components in the structure of emotional divorce, which are: 1. Emotional instability (decrease in affection and empathy); 2. Incompatibility (destructive behaviors such as humiliation); 3. Turning away (ignoring the spouse's needs); 4. Lack of commitment (violation of marital rights); 5. Disobedience (failure to fulfill duties); 6. Sexual dysfunction (disorder in sexual relations). Therefore, emotional divorce is a multidimensional phenomenon that is formed from the interaction of emotions and behaviors. The presented components, with a validity index above 0.75, enjoy favorable content validity and can be used in future research, counseling interventions, and the prevention of family harms.

کلیدواژه‌ها [English]